توهم شبح کمونیسم بر سر سرمایه داری

بیش از 160سال پیش کارل مارکس و فردریک انگلس در بیانیه ی معروف و ماندگار کمونیست، آغاز سخن را به اشاراتی صورت بستندکه جدای از ظرافت و زیبایی لفظ و نوشتار، همچنان تکیه گاه گاه پردازی های پاره ای نیروهای چپ و سوسیالیست قرار می گیرد.

آغازی با اشاره به سایه اندازی شبح( بختک) کمونیسم بر سراسر اروپا. 

مارکس و در کنار وی انگلس، اگر چه نه واضعان سوسیالیسم و خالقان پردازش اینچنین انسانی بودند، اما بی شک، بی بدیل ترین کوشش ها در افشای واقعیت استثمار نوین در شکل سرمایه داری را با درک کلیت واقع، طرح و به عرصه ی تاریخ مبارزه، عمل و نظر سیاسی- فکری عرضه نمودند. این کوشش را به ویژه در"مقدمه ای بر نقد اقتصاد سیاسی ( گروندریسه)" و " نقد اقتصاد سیاسی(کاپیتال)" از مارکس به دقت علمی و تبیین می توان مشاهده کرد. چندان ...

ضرورت های توجه روشمند به جنبش های مدنی

آنچه در پی می آید، در حقیقت مدخلی است بر یک موضوع مهم که بواسطه ی مدخلیتش، موجز و مختصر شده است که سعی خواهیم کرد در آینده،سیر مباحث آن را گسترش دهیم.

اگرچه صف بندی و موضع گیری ِ خاصی که بر معیار انسان استوار باشد و جهت نیل به آرمان شهری انسانی، روش و مشی خود را رادیکال قرار داده است(چه معتقد است درک ریشه و اساس یک حرکت انسانی به سمت تامین و رفع نیازهای انسان که ریشه ای جز خود به مفهوم کلی اش ندارد، الزامیست که رادیکالیسم در روش و مشی را به وی تحمیل می کند) بزرگ تر و گشاده تر از جامعه ی مدنی را افق و هدف خود می داند که آن را "جامعه انسانی" می خواند، اما شک نیست که اهداف آرمانی همواره تراز حرکت و نه نقطه ی اتصال به واقعیت موجودیست که از کمترین وجوه انطباق ...

سخني با دانشجويان سوسياليست ذيل جمع بندي۱۶ آذر

"دانشجويان سوسياليست دانشگاههاي ايران"طي بيانيه اي كه۳۰ آذر و با عنوان "جمع بندي درس هاي ۱۶ آذر ۸۷ " منتشر كردند، نكاتي را متذكر شدند كه در هر بخش نيازمند دقتي تازه و ديگر گونه است، با اينهمه بطور كلي نكاتي هست كه خطاب به اين جمع از رفقا مطرح مي كنم.

بي ترديد فراز و فرودهاي جنبش چپ ايران طي بيش از ۶۰ سال اخير ، نمي تواند موضوع نقد و شناخت ما نيروهاي چپ امروز قرار نگيرد. اما نگاه به گذشته و نقد قدم هاي ِ طي شده با چه هدفي صورت مي گيرد؟   

صورت غلبه بر نظم

هميشه پرسش از نظم و تبيين آن در تصوير مات از شكل يا محتوا، مداخله ي مستقيم ذهن دركنش پذيري ِ واقعيات ِ عارض و متعارض  بوده است . نظم؛ صورت آنچه در جلوه است، نيست. در همين حال، اندروني محتوا نيز تعريف نمي شود. با اينهمه تعريف پذيري نظم، مفهوم پردازي آن را ايجاب مي كند. بويژه اينكه بسياري از موضعي در برابر اين مفهوم خود را تعريف مي كنند.

نظم، شكار ِ محتوا از زبان شكل اما بيرون از خود محتوا و شكل است. در حقيقت نظم با تصلب ِ ارگانيسم ِ واكنش ِ مقابل معني پيدا مي كند. بنابراين هرچه مقاومت در برابر صورت ِ عارض شديدتر باشد، ...

جامعه شناسی اقتصادی یا ریخت شناسی ِ اجتماعی

پاره ای از اقتصاد دانان، مارکس را در جلد اول سرمایه و تبیین ِ نظریه ارزش خود، آنجایی که فراتر از "دیوید ریکاردو" که تنها جنبه ی کمی ِ شرایط تولیدی، ارزش مبادله ای و قیمت را مد نظر قرار داده بود، به جنبه کیفی این روابط نیز نظر دارد تا خصلت ِ طبقاتی و اجتماعی آن را تشریح کند، صاحب تئوری "جامعه شناسی اقتصادی" می دانند تا تئوری تحلیل ِ اقتصادی. این دیدگاه در مورد مارکس، البته خالی از واقعیت...

تکامل تکنولوژیک سوژه زدایی دموکراتیک

نگارنده در جایی مدعی شده است: "لیبرال ها همیشه از خطر گسترش تاثیر دموکراسی بر حوزه های خصوصی ترسیده اند و بر این اساس به دنبال آن بوده اند تا به زعم خویش به "ایمن سازی دموکراسی" بپردازند"*. شکل کامل این سخن چنین است که لیبرال ها از خطر تاثیر دموکراسی بر منافع خصوصی ترسیده اند و بر این اساس به ایمن سازی دموکراسی پرداخته اند. منافع خصوصی در جهان ِ پرداخته ی لیبرال ها مبتنی بر مالکیت خصوصی بر ابزارها و....

معنای سکوت

علم* سکوت، حیث خیالی ِ عمل مثبت و کنش ذهنی معطوف به آرامش است.سکوت در لغت دم فروبستن است. غالب بر دو امر مسلم؛ یکی سکوت در زبان عامه، دیگری سکوت در خواص مغرور. ربط اول به ادب است و دوم به مصلحت.

علم سکوت ، رهش درونی فهمشگر ِ بی عمل است. حیث منفعل ِ روشنفکرانه ای که همیشه عمل را معلول  ِ خشونت زمان می کند تا در تن ذهن انقلاب و در خود عمل کند.

سکوت به معنای اول سکوت است و در معنای دوم سکون، بل که رخوت. طنز بی مقدار ِ ...

مدخلی بر سولیپیسیسم*

همه ما در کودکی "برکلی" بودن را تجربه کرده ایم. این تجربه اگرچه به واسطه ی نقص هستی واقع ثبت نشده اند، اما مخرج مشترک همه ی آن تجارب را "برکلی" یک جا و کامل آورده است. "من، تنها من هستم."

"سولیپیسیسم" ( Solipisism)، هستی محدود نیست. محدودیت هستی است. تجرید ِ بی واسطه در هواست. شکی در ساحت این حدس فلسفی ورود ندارد. پرتره ی بی خلاف و بی تردیدی که تنها امکان ِ تشکیک در مشخص خود را زایش معنا می داند. معنا بی واسطه خود ذهن است و ذهن قالب هرآنچه اندیشیده و درک می شود. ذهن همه ی آن چیزی که درک می شود ...

آنسوی مذهب در عرصه عمومی*

اواخر قرن بیستم و در واقع پس از فروپاشی شوروی کمونیستی- که ظاهرن نمود برجسته سوسیالیزم بود و فروریختن پایه های ایدئولوﮊیک آن را مترادف با فروپاشی سوسیالیسم تعریف کرده اند- تز معروف "پایان تاریخ" فرانسیس فوکویاما مطرح شد.تئوری انحصار طلبانه ای که حکایت از مساعد شدن زمینه های جهانی ایمان به توحید تئوری سرمایه داری داشت .براساس این تز،لیبرال دموکراسی کاپیتالیستی پیروزمندانه بر فراز همه مدل ها و قالب های مطرح سیاسی ایستاد و تاریخ تنازعات اجتماعی برای نیل به یک الگوی کم نقص حکومتی عملن به پایان رسیده بود.این تئوری فوکویاما در بستری مطرح می شد که  ...

تحديدها بر آزادي مثبت

آزادي در مفهوم محض و كامل خود با لحاظ كردن حريم ديگران اعم از مفهوم آزادي مثبت و آزادي منفي تعريف شده است ، اين هر دو شق آزادي نيز خود عرصه تعاريف و تشريح قرار گرفته اند .

۱- عمومن آزادي را در وجود امكان و شرايط برخورداري از هر عقيده و مرامي تشريح كرده اند . بر اين اساس ، هر فرد در جامعه انساني داراي امكان پيگيري ، تحقيق ، ايمان و باور را به اختيار خود داراست . پس چنين فردي اين حق را مبتني بر آزادي مثبت داراست كه اراده و حمايت اجتماعي از ايدوئولوژي و مرام خاصي را ناديده گرفته، خود ترجيح خویش را تميز دهد . مشخصن بواسطه ي ترجيح فردي...